Viêm tủy răng là bệnh lý xảy ra khi phần tủy răng – mô mềm nằm sâu bên trong răng chứa các mạch máu, dây thần kinh – bị viêm nhiễm do vi khuẩn xâm nhập qua các lỗ sâu hoặc tổn thương trên răng. Bệnh gây ra những cơn đau nhức nghiêm trọng, ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Việc nhận diện sớm và điều trị kịp thời viêm tủy răng là rất quan trọng để bảo vệ răng và tránh các biến chứng nghiêm trọng. Trong bài viết dưới đây, Sổ tay ăn dặm sẽ cùng bạn tìm hiểu về viêm tủy răng là gì? Bệnh viêm tủy răng khi nào cần điều trị?
Viêm tủy răng là gì?
Viêm tủy răng là tình trạng viêm hoặc nhiễm trùng ở phần tủy bên trong răng – nơi chứa dây thần kinh, mạch máu và mô liên kết – thường do vi khuẩn xâm nhập qua lỗ sâu răng, vết nứt hoặc chấn thương. Để dễ hình dung hơn thì tủy răng là phần mô mềm nằm sâu bên trong răng, chứa mạch máu, dây thần kinh và mô liên kết, có vai trò cung cấp dưỡng chất nuôi sống răng cũng như truyền cảm giác đau, nóng, lạnh. Viêm tủy răng xảy ra khi vi khuẩn xâm nhập vào tủy qua sâu răng, vết nứt hoặc chấn thương, gây viêm nhiễm nghiêm trọng cần điều trị kịp thời.
Nguyên nhân gây viêm tủy răng
Nguyên nhân gây viêm tủy răng gồm các ý chính sau đây:
- Vi khuẩn xâm nhập vào tủy răng qua lỗ sâu răng hoặc các tổn thương trên bề mặt răng.
- Vệ sinh răng miệng không tốt làm tăng mảng bám và vi khuẩn phát triển.
- Chế độ ăn uống nhiều đường, thực phẩm quá nóng, quá lạnh hoặc kết hợp nóng lạnh làm tổn thương men răng và ngà răng.
- Các bệnh làm suy giảm hệ miễn dịch như tiểu đường khiến răng dễ bị viêm tủy hơn.
- Chấn thương răng do va đập, tập luyện thể thao hoặc nghiến răng gây tổn thương cho tủy.
- Thủ thuật nha khoa như trám răng hoặc bọc răng không đúng kỹ thuật có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập.
Khi nào cần điều trị viêm tủy răng
Cần điều trị viêm tủy răng ngay khi xuất hiện các dấu hiệu sau để tránh biến chứng như áp xe răng, nhiễm trùng lan rộng hoặc mất răng.
Dấu hiệu cần điều trị khẩn cấp
- Đau nhức răng dữ dội, kéo dài (vượt 15 phút sau kích thích), đau giật từng cơn, lan lên đầu/mặt hoặc nặng hơn ban đêm.
- Răng đổi màu, lỗ sâu lớn chạm tủy, sưng nướu, hôi miệng, sốt hoặc hạch sưng.
- Nhạy cảm cực độ với nóng/lạnh/ngọt, không giảm sau dùng thuốc giảm đau thông thường.
Lưu ý
- Viêm tủy không tự lành, cần nha sĩ can thiệp sớm (lấy tủy, trám ống) để bảo tồn răng; trì hoãn làm hoại tử tủy, tăng nguy cơ nhổ răng.
Chân đoán viêm tủy răng như thế nào?
Chẩn đoán viêm tủy răng dựa trên các triệu chứng lâm sàng và kiểm tra chuyên sâu của nha sĩ, kết hợp cận lâm sàng:
- Triệu chứng đau: Đau răng tự phát hoặc khi tiếp xúc với nóng, lạnh, ngọt, đau có thể dữ dội, theo nhịp đập hoặc âm ỉ, kéo dài vài phút sau kích thích.
- Thăm khám: Nha sĩ kiểm tra lâm sàng thấy lỗ sâu, điểm hở tủy; chạm vào tủy gây đau nặng; gõ răng gây đau nhẹ hoặc không đau tùy giai đoạn; răng có thể đổi màu.
- Thử nghiệm tủy điện: Phát hiện tủy còn sống hay đã hoại tử bằng xung điện nhẹ truyền đến tủy.
- Chẩn đoán hình ảnh X-quang: Đánh giá tình trạng sâu, viêm quanh chóp, tổn thương mô xương quanh chân răng.
Tổng hợp các dấu hiệu này giúp xác định chính xác tình trạng viêm tủy và lựa chọn phương án điều trị phù hợp.
Phương pháp điều trị viêm tủy răng
Phương pháp điều trị viêm tủy răng chủ yếu là điều trị nội nha (lấy tủy), tùy theo mức độ viêm có hồi phục hay không, nhằm bảo tồn răng và ngăn nhiễm trùng lan rộng.
Viêm tủy có hồi phục
Loại bỏ nguyên nhân (sâu răng, chấn thương), trám răng kín để tủy tự lành, thường áp dụng giai đoạn sớm.
Viêm tủy không hồi phục hoặc hoại tử
- Điều trị nội nha (root canal): Gây tê, lấy bỏ tủy viêm, làm sạch/sát trùng ống tủy, trám kín bằng vật liệu chuyên dụng (gutta-percha), sau đó phục hình bằng trám composite, inlay/onlay hoặc bọc sứ; hoàn thành 1-3 buổi.
- Kháng sinh (amoxicillin, clindamycin) hỗ trợ nếu nhiễm trùng nặng, kết hợp giảm đau tạm thời.
Trường hợp nặng
Nhổ răng nếu răng không cứu được, nhiễm trùng lan rộng gây áp xe hoặc tái phát nhiều lần. Cần nha sĩ thực hiện để tránh biến chứng.
Viêm tủy răng nếu được phát hiện và điều trị đúng cách, kịp thời có thể khỏi hoàn toàn và bảo tồn răng thật hiệu quả. Ngược lại, nếu chủ quan trì hoãn sẽ dẫn đến hoại tử tủy, nhiễm trùng lan rộng, mất răng và các biến chứng khác. Do đó, việc chăm sóc răng miệng kỹ lưỡng và thăm khám định kỳ là biện pháp phòng tránh tối ưu cho sức khỏe răng miệng lâu dài.